Balilighimni séghindim- uly
Balilighimni séghindim
Bextishat SOPIÉW,
© «Уйгур авази»
Тонулган джемийет эрбаби Ваккас Мемедин, владеющий хаятий шиари: «Онг qolung bergenni, sol qolung körmesligi kérek». Bu kishining talay ademlerge maddiyyardem qilghanlighini anglaymiz. Бирак ози héchqachan, héch yerde Shumtmaydu. Хазир йеши сексендин ашсиму, хеликем мухтаджларга йардем колини солнцеуп кельмекте. Если вы хотите, чтобы в Маарипке были дополнительные возможности, вам нужно будет это сделать.
Рохий байлик
– Ваккас Аббасогли, aldi bilen balilighingizni eslep ötsingiz…
– Балилигим ана дияримизда отти. Moshuning özi méning üchün chong bexit. Gödek peytimning eng untulmas bir peytliri chégarining u teripide, Ghuljida qaldi. W yerde biraz turghandin kéyin, dadamning xizmitige bola, Ürümchige köchtuq. Хранитель мужчин Балилигимды мы иштни якши кореттим. Köchkende ikki Keepirimni özem bilen éliwaldim. Иштим хаушуп бираз ергиче машинининг кейнидин коглап кельди. Axiri qaldi… Yolda Dadam Bilen Apam Manasta özliri jeng qilghan yerde toxtap, ötmüshni eslidi. Каза болган сепдашлирини ядигха алди. Да, проклятие: «Biz yéngishke azla qalghan édaq» degen gépi téxi yadimda. Улларнинг эслимилиридин нахайити тесирлендим. Технология, эркинликнинг, ремзи, икки держатьиримни асмангха койюветтим. Улар кайтип Гульджига учуп кетти…
Дадам чонг xizmette bolghachqimu, бала terbiyisige alahide köngül böletti. Биз айлид икки огул, терт киз болдук. Shexsen men, kichigimde nahayiti erke, xuddi shahzadilerdek östüm. Осмюр пейтимде дадам меня билен кедимкидек джидди геплишидиган болди. Er Yetkinimde xuddi aghinisidek bolup kettim. Ваш бизнес близок к элите. Воспользуйтесь преимуществами, которые вы можете получить, кызык йери, руше окудук.
1962 год — жил генерал-майор Зунун Тейипов билен Мегруп Искаков, мы Катнаш идарисининг башлиги болган дадам Аббас карининг алиси жук машинисигха олтирип, Урумчидин Казакстанга карап йол туттук. Qazaqstangha Köchüp Chiqqandin Kéyin, Epi-Jépimizni Tapqiche, u yer-bu yerde Petir Yallap turduq. Тугулган ерни кинидук. Но вы можете снова вернуться на аэродром, где вы находитесь, и вы будете в восторге. Dadam öz küchi bilen sananliq лежал этот совет, chaqqan öy saldi. Мужчины говорят «Дада бизнес чонг айлигху, немишке хашаметлик ой салмаймиз» деген соални койдум. Дадам хэч ойланмайла: «Балам, chégarining u teripide bizning hashametlik öyümiz, baylighimiz, qimmet jihazlirimiz… Hemmisi qaldi. Bayliqni özeng bilen élip zhürelmeysen. Он, Рохий Бэйлык Дайим, отправил Билен Билле. Uni seningdin héchkim tartiwalmaydu. Мошуни даим йадингда сакла» деди. Shunglashqa men menewiyatqa alahide köngül bölimen.
Кемтерлик
– Rehber bolghan ademni «samanliq öy saldi» dése, qulaqqa bir türlük anglinidéken…
– Dadam nahayiti kemter adem bolghan. Bu yaqqa köchüp kelginimizde, uninggha nurghun xizmetler teklip qilindi. Özi unimidi. Rast, rusche bilmetti. Amma, waqit ötüp, üginip kétettéken. Beribir u xizmetke intilmidi. Bashta w taksoparkta slésar bolup ishlep, bir zhildin kéyin taksi haydidi. Chünki alte balini béqish kérek. Anam Gülbike dadam bilen bir septe bolghan. U meniye jawapker xizmetlerni atqurghan. Bu yerge kélip, rohini chüshermidi. Shéir yézip, qoshaq toqup, naxsha éytatti. Tengtushliri arisidiki sorun uningsiz ötmetti. Animiz nahaiti sözge chéchen bolidighan.
Bir küni dadamni Qazaqstanning tashqi ishlar ministri teklip qildi. Men rusche yaxshi bilgenliktin, uning bilen terjiman rétide bardim. Ular bir-birini tonuydéken. Uzaq gepleshti. Ministr bir yerge téléfon qilip, dadamning bash-pana mesilisini yéship berdi. Qisqisi, köp ötmey, Almutining neq merkizidin ikki éghiz öy berdi. Némishkidu, dadam uningdin bash tartip, axiri «Ishchilar» melisidiki ikki éghiz karkas öyde turduq. Shundaqmu kemterlik qilghan barmu, deymende…
Qayran yashliq
– Yashlighingizchu, qandaq ötti?
– Dadam 13 yéshidin urushqa qatniship, ténide jarahet almighan yéri yoq bolidighan. «Téchliq hayatta men némishke éghir ishtin qachimen» dédimde, 16 yéshimdila Almuta éghir mashina yasash zawodigha (AZTM) ishqa orunlashtim. Emgek paaliitimni stanok aldida, yeni frézérowshik bolup bashlidim. Armiyage chaqirtilip, Hawa désanti qoshunida xizmet qildim. Herbiy septin kéyin ishlep zhürüp, sirttin Xeliq égiligi instituting Ixtisadiy réjilesh fakultét kechki bölümide bilim aldim. Qazaqstanlar Kéngishining Emgek résursliri komitéta ishlidim. Bu yerde «désant» dégen texellusini aldim. Armiyadiki xizmitim üchün emes, méni rehberlik eng éghir uchastkilargha tashlatti. 1975 — Zhili Almuta shehiridiki «Tüskiiz» fabriki mudirining orunbasari bolup tayinlandim. Mezkür fabrikining mudiri Tursun Paltashéw méning ustazim boldi. 1977-zhili Mangghistaw wilayitining Shéwchénko (hazirqi Aqtaw) shehiride yéngi ishlepchiqirish ornigha (Gorpromkombinatqa) yette zhil rehberlik qildim. Fort-Shéwchénko, Éraliéw, Zhangaözén sheherliride kombinatning shöbilirini achtim. Almutidiki kigiz buyumlirini we ayaq kiyim mehsulatlirini ishlep chiqiridighan kombinatta rehberlik qildim. 1984-zhili Qazaqstan Panglar jemiiyitige qarashliq Almutidiki oqup-ishlepchiqirish karxanisining mudiri bolup tayinlandim. Shu yerdin hörmetlik dem élishqa chiqip, «désantliq» paaliyitim toxtidi. Shuning bilen qayran yashliqning qandaq ötüp ketkinini sezmeyla qaldim.
Ebediy dostluq
– Dostliringiz köpmu?
– Yash chong bolghansiri, bolupmu moshu soalgha jawap bérish bek qiyin. Chünki zhillar ötkensiri, arimiz shalanglishipla emes, sanaqliqla aghiniler qalduq. Yashlighimda dostlar köp boldi. Axirqi on-on besh zhilda ottuz adem meshrep oynattuq. Hazir shulardin tonulghan ishbilermen Gérs Islamow, ataqliq stomatolog, Turk akadémiya Sopiéw üchimiz qalduq. Her ikkilisi zhirik ziyalilirimizdin.
Qazaq dostlirimmu köpboldi. Dölet we jemiyet erbabi Murat Ewézow, isimliri elge tonulgan hem herxil sahalarda muwapeqqiyet qazanghan Кенгсенес Аусадьев, Ар Оринбасаров, Мурат Шерипов, Серик Батталов, Шарип Омаров, мы башкилар. Бу эзиз инсанлар билен достлугимиз семимий болди. Улар уйгурнинг тариксини сёзлеп, урп-адетлиримизни, миллий таамлиримизни макстайду. Biz bolsaq, özining dalasidek qoyni keng qazaq aghiniler toghrililiq ijabiy pikirlirimizni izhar qilimiz.
Dostlarning qatarigha öydiki Roshengül hedenglarni qoshup qoysammu bolidu. Иккимиз кесипдаш, сирдаш-мунгдаш хем хекикий дост. U yaq manga üch qiz «sogha qildi». Алтундек неврилилиримиз бар. Иккимиз мана эллик жилдин ошук вакит коль тутушуп келиватимиз. Dostluq degen ebediy bolushi kérek.
***
– Sizning nurghun seyahet qilidighiningizdin xewirimiz bar. Barghan yéringizni Qazaqstan bilen sélishturamsiz?
– Эльветта, селиштуримен. Булту Хиндстан, Тюркия, Грузия, Узбекстан, Киргизстанда болуп кельдим. Биринчидин, Qazaqstanning destixinidikidek türlük-tümen taamlar héch yerde yoq. Тебиитимизму шундак гёзель. Süyini ichip, nénini yep chong bolghan elning orni bölek… He, kindik qéning tökülgen jay hemmidin ela. Балилигимни бек сегиндим…
